– डा. चिरञ्जीवी नेपाल –
केही शक्तिशाली व्यक्तिहरुले आफ्नो संकीणर् स्वार्थ पूरा गर्न नियमहरु घुमाउने अवस्थाबाट जोगाउन प्रतिस्पर्धा बजार सर्तहरु र एकाधिकारपूणर् बजार अभ्यासहरुमा नियमन अनिवार्य हुनुपर्छ ।
व्यक्तिगत लोभको खोजीले बाह्य विकारहरु (जस्तै ः वातावरणीय प्रदूषण) नहुने र लोभीहरुले खराबीहरु सृजना गरेवापत मूल्य/ जरिवाना तिर्नुपर्ने सुनिश्चितताका लागि नियमन जरुरी छ । त्यसैले जनमैत्री बजारका लागि सरकार अलि बढी कार्यकर्ताकै रुपमा प्रस्तुत हुनुपर्छ, जसले आर्थिक उद्यमलाई बढी नियमन गर्दैन । तर प्रतिस्पर्धात्मक बजारमा अझ बढी समान पहुँचको सर्तहरु सृजना गरोस् ।
जब बजारहरु पूणर् रुपमा प्रतिस्पर्धी हुन्छन्, केही व्यक्तिहरु बजार स्थानभन्दा बाहिर पर्नेछन् र उनीहरुलाई सामाजिक सुरक्षा जालको आवश्यकता पर्नेछ । धेरै विकासशील देशहरुमा जस्तै जहाँ जनमैत्री बजारका पूर्वस्तहरुको अभाव हुन्छ, त्यहाँ सामाजिक सुरक्षा जालको आवश्यकता बढ्छ । कसरी बजार कार्यकुशलता र सामाजिक करुणामा सन्तुलन ल्याउने भन्नेमा हरेक समाजले निश्चित सामाजिक सहमति विकास गरेको हुन्छ । पछिल्लो समय अलि कमजोर हुँदै गए पनि संयुक्त राज्य नयाँ सम्झौता न्यू डिलले संयुक्त राज्य अमेरिकामा बजार र सरकारी कारबाहीबीचको नयाँ सामाजिक सहमतिलाई स्पष्ट रुपमा व्याख्या गरेको छ । अहिले संयुक्त राज्य अमेरिकाले उसको राष्ट्रिय आयको १५ प्रतिशत रकम औषधि, खाद्यटिकट रासन कार्ड, बेरोजगार भत्ता र अन्य सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रमहरुमार्फत समाजका बढी कमजोरहरुका लागि स्थानान्तर गर्छ । नोर्डिक देशहरुले भने त्यसका लागि ३० प्रतिशतभन्दा बढी स्थानान्तर गर्छन् । क्रमशः
