काठमाडौं । नवलपरासी (सुस्ता पूर्व) को बुलिङटार गाउँपालिका–४ मा रहेको सिङच्याङ विकट पहाडी बस्ती आजकल कागती खेतीका कारण चर्चामा छ । पहिले बाँझो रहेको जमिन आजकल कागती खेतीले ढाकिएको छ । पाखो बारीमा लटरम्म फलेका कागतीले गाउँका किसानको जीवनशैली, आम्दानी र सोच नै बदलिदिएको छ । देवचुलीका दिपक चापागाईं कागती खेतीबाट आम्दानी राम्रो गरिरहेका छन् । भान्जा देविप्रसाद भूसालसँग मिलेर उनले सिङच्याङको पाखाभरि दुई हजार बोट कागतीका बिरुवा लगाएका छन् । चापागाईंका मामा भाञ्जाले सफल फर्म दर्ता गरेर २०७७ सालको असारमा बिरुवा लगाएका थिए । गत वर्षदेखि कागतीले फल दिन थालेको उनले बताएका छन् । अघिल्लो वर्ष उनले ५० लाख रूपैयाँको कागती मात्रै बेचेका थिए । यस वर्ष एक करोड रूपैयाँको कागती मात्रै बिक्री लक्ष्य उनको छ । देवचुलीका मामाभान्जाले व्यावसायिक रूपमा कृषि गर्ने उद्देश्यले बुलिङटारको एक सय ३० रोपनी पाखो बारी खरिद गरेर कागती खेती गरेका हुन् । अहिलेसम्म डेढ करोड लगानी लागेको उनले बताएका छन् । अर्को वर्ष लगानी उठ्ने उनको अनुमान छ । १८ वर्ष अगाडि विदेशमा बसेर स्वदेश फर्किएका उनले २०७५ सालमा बौद्धिकाली ६ स्थित नेवारबारीमा सुन्तलाको बगान स्थापना गरेका थिए । त्यसलाई विस्तार गर्दै तत्कालीन प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना मार्फत नर्सरी स्थापना गरेर कागती खेती गरेका हुन् । तीन वर्ष मलेसियामा पसिना बगाएका उनले स्वदेशमा मोटरसाइकल पसल सञ्चालन गरेका थिए । त्यसबाट राम्रो आम्दानी हुन नसकेपछि व्यावसायिक कृषिमा आएको उनले बताएका छन् । उनलाई भान्जा देविप्रसाद भुषालको दरिलो साथ छ । छैटौं तहका जनस्वास्थ्य अधिकृत रहेको भुषालले अन्य पेसाभन्दा कृषि पेशा राम्रो रहेको समेत बताएका छन् । उनले स्थानीय स्तरमा रोजगारी दिने र दिगो उत्पादन गर्ने सोचका साथ कागती खेतीमा लगानी गरिएको बताएका छन् । पूर्व–पश्चिम राजमार्गको दलदले बजारबाट सिङच्याङ पुग्न पक्की र ग्राभेल सडक हुँदै करिब साढे एक घण्टा गाडीमा यात्रा गर्नुपर्छ । साँघुरा मोड, उकालो बाटो, कहिलेकाहीं हिलो तर अहिले यही विकट यात्रा पछाडि गाउँको समृद्धिको कथा लुकेको छ । मामा भान्जाले कागती खेती गर्न सुरुगरेपछि गाउँका अन्य किसानले पनि लगाउन थालेका छन् । उनीहरूको फार्ममा काम गर्न आएका रेखबहादुर रानामगरले पनि दुई सय बोट लगाएका छन् । अहिलेको अवस्था हेर्दा सन्तोषजनक रहेको उनी बताउँछन् । उनीहरूले कृषि खेती तथा खानेपानीका लागि राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम र कृषि ज्ञान केन्द्रको सहयोगमा चार किलोमिटर टाढाबाट पानी लगेका छन् । त्यसले खेती गर्नसमेत सहज भएको छ । नवलपुर कागती खेतीका लागि प्रख्यात जिल्ला हो । यहाँ सुन्तला जातका फलफूल जोनसमेत स्थापना भएको छ । राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रमले पनि कागतीका नयाँ बगैंचा स्थापना गर्ने र क्षेत्र विस्तारको काम गरिरहेको राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम, कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइ नवलपरासी (सुस्ता पूर्व) का कार्यालय प्रमुख देवराज अधिकारी बताउँछन् । उनका अनुसार जिल्लामा एक सय २० हेक्टर क्षेत्रफलमा कागती खेती भएको छ । त्यसमध्ये ३० हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाइएको बिरुवाले फल दिन थालेको छ । यस वर्ष चार सय ५० मेट्रिक टन उत्पादन हुने अनुमान अधिकारीको छ । समुद्री सतहबाट एक हजार पाँच सय मिटरसम्म कागती खेतीको राम्रो सम्भावना छ । जिल्लामा ५० हजार बिरुवा लगाइएको कृषि ज्ञान केन्द्र नवलपरासी (सुस्ता पूर्व)का प्रमुख कुलप्रसाद तिवारी बताउँछन् । उनका अनुसार यहाँका एक सय ५० किसानले व्यावसायिक रूपमा कागती खेती गरेका छन् । बजार व्यवस्थापन, बिरुवा वितरण, रोग लागेमा रोगको पहिचान गरी उपचार, आवश्यक परामर्श लगायत काममा केन्द्र सहजीकरण गर्न तयार रहेको उनले बताएका छन् । बुलिङटार गाउँपालिका–४ का वडाध्यक्ष मीनबहादुर आलेले पछिल्लो समय आफ्नो वडामा व्यावसायिक रूपमा कागती र सुन्तला खेती गर्ने किसान बढ्दै गएको बताएका छन् ।
